De honger

dinsdag 8 september 2026, 16:32 door Michiel Heijmans | 37x gelezen | 0 reacties

Michiel Heijmans fotografeerde jarenlang op straat, ging daarna de studio in voor portretten en wil nu actiever terug de straat op. Maar niet naar hoe het was. In deze tweedelige column zoekt hij uit waar dat gevoel vandaan komt, en waarom meer fotograferen misschien juist het probleem was.

Vorige week zocht ik één foto. Een beeld uit Parijs, ergens rond 2021, een man met een paraplu tegen een witte muur. Ik wist zeker dat ik het had. Dus ik opende de harde schijf met mijn straatarchief en begon te scrollen.

Ik heb die foto niet gevonden. Wat ik wel vond: tienduizenden beelden die op elkaar lijken. Schaduwen van mensen op een kruispunt. Iemand die langs een reclamebord loopt. Een silhouet in een deuropening. Nijmegen, Parijs, Londen, Rotterdam, Wijchen. Andere stad, ander jaar, zelfde foto.

Ik zat daar een uur. Niet omdat ik zocht, maar omdat ik iets zag wat ik niet wilde zien. Een flink deel van mijn straatwerk is inwisselbaar. Niet slecht, dat bedoel ik niet. 

Technisch klopt het meestal wel, de compositie is netjes, het licht is goed. Maar als je er tien naast elkaar legt, kun je ze door elkaar husselen en het maakt niet uit. Dat is een vervelend besef voor iemand die er boeken over heeft geschreven.

Laat me uitleggen hoe dat komt, want ik denk dat dit niet alleen over mij gaat.

Straatfotografie als sport

Straatfotografie was voor mij jarenlang een sport. Je gaat naar buiten, je loopt, je kijkt, je reageert. Het is snel. Het is jagen. Het beste gevoel dat ik ken is dat halve seconde waarin je ziet dat iets gaat gebeuren en je camera al omhoog is voordat je het zelf doorhebt. Die roes wil je nog een keer. En nog een keer. En dus loop je door, en maak je meer, en meer. Dichterbij, snel.

Hoeveelheid werd mijn methode. Niet bewust, maar het was wel zo. Ik geloofde dat ik door veel te maken vanzelf betere beelden zou vinden. Duizend keer schieten, tien goede overhouden, één echt goede. 

Dat werkte ook, een tijd lang. Je leert er ontzettend veel van. Je leert kijken, je leert licht, je leert timing. Ik zou niemand aanraden om dat over te slaan.

Maar er zit een grens aan. Op een gegeven moment maak je niet meer nieuwe beelden, maar dezelfde beelden opnieuw. Je herkent een situatie en je weet al wat de foto wordt. Je maakt hem toch. Dat voelt als productief, maar het is herhaling. Het archief liegt niet.

Het contrast met portretfotografie

Iets meer dan een jaar geleden ben ik actief met portretfotografie aan de slag gegaan. Zakelijke portretten, studioportretten, mensen die me betalen om een momentvast te leggen, TFP shoots, polaroids. 

Ik zeg eerlijk dat dat deels een praktische keuze was, een fotograaf moet ook eten. Maar het heeft me iets geleerd wat de straat me nooit heeft geleerd: stilstaan.

In de studio kun je niet jagen. Er is niets om achteraan te rennen. Er staat één mens tegenover je, en je hebt beperkte tijd. Je moet kijken. Echt kijken, naar hoe iemand zijn schouders houdt, naar wat er gebeurt in het gezicht als het gesprek even stilvalt. 

Je moet wachten. Je moet regisseren, en tegelijk het moment laten komen. En aan het einde van de shoot ga je naar huis met één echt beeld, of één samenhangende serie. Bewust geschoten, bewust gekozen. Met foto's van één onderwerp, en dat is genoeg.

Dat was in het begin doodeng. Eén onderwerp? Ik was gewend aan overvloed. Maar het went, en het werd de manier waarop ik nu naar fotografie kijk. Eén beeld dat klopt, is vaak meer waard dan honderd die bijna kloppen.

En toen kwam de honger terug

Ik merk het al een tijdje. Ik loop door de stad met mijn gezin en ik zie een licht vallen dat ik vroeger meteen had gepakt. Ik zit in de trein en ik zie een man die precies op de goede plek in het raam zit. Ik mis het. Niet de sport, niet het jagen, maar de straat zelf. De ongeregisseerde wereld. Mensen die niet weten dat ze op mijn foto staan.

Dus ik ben weer langzaam gaan lopen. Letterlijk, want tijdens een studio shoot  twee weken terug scheurde ik mijn enkelband. Lichte camera mee (Fujifilm X-E4 met 27mm), mijn oude routine. Amsterdam, een middag Hungry Eye Fair, stukje metro, door de regen. En daar gebeurde iets wat ik niet had verwacht: ik maakte bijna niks.

Ik zag meer dan vroeger. Dat is het probleem niet. Ik zag de compositie al voordat hij er was, ik zag waar het licht over vijf minuten zou zijn, ik zag welke persoon wel en welke niet in het beeld paste. 

Al die kennis van de afgelopen jaren stond aan. Maar iedere keer als ik de camera omhoog wilde doen, dacht ik: dit heb ik al. Dit staat al op die harde schijf, twintig keer.

Ik kwam thuis met ongeveer negen foto's. Negen. Vroeger had ik er vierhonderd gehad. En ik voelde me bijna een mislukkeling, alsof ik het verleerd was. Alsof al dat portretwerk mijn reflexen had weggehaald. Maar die negen, daar was ik eigenlijk best blij mee.

Ik heb daar toch even mee rondgelopen. En toen kwam ik terug bij die harde schijf, bij die tienduizenden beelden die op elkaar lijken, en viel er iets op zijn plek.

Misschien gaat het niet over (de jacht) verleren. Misschien was ik het juist aan het afleren.

Misschien is het probleem niet dat ik minder maak. Misschien is het probleem dat ik nog steeds reken op hoeveelheid, terwijl ik al lang weet dat hoeveelheid me niet verder brengt. Ik stond op straat met de methode van vijf jaar geleden, en met de ogen van nu. Die twee passen niet bij elkaar.

De vraag is dan: wat past er wel?

Daar gaat deel twee over, dat lees je volgende week. Over wat er gebeurt als je de straat opgaat met het geduld van de studio. Over een plan, terwijl straat juist over toeval gaat. En over de hardste stap van allemaal: kiezen wat je niet maakt.

Ook interessant

• 

  Ik ben geen straatfotograaf

  door Michiel Heijmans

• 

  Straatfotografie tip: Gebruik de voordelen van de stad

  door Michiel Heijmans

• 

  Straatfotografie tip: Nachtfotografie op straat?

  door Michiel Heijmans

• 

  Straatfotografie tip: Ga uitwaaien op het strand

  door Michiel Heijmans

• 

  Straatfotografie tip: Hoe kun je stiekem fotograferen?

  door Michiel Heijmans

• 

  Help straatfotograaf Michiel Heijmans met zijn nieuwe boek

  door Elja Trum

0 reacties

Deel jouw mening

🙂

😀 😂 🙂 😉 😊 😍 🤩 😎 🤔 😢 😮 😡 👍 👎 👏 🙌 🙏 💪 ❤️ 🔥 🎉 💯 ✨ 👌 📷 📸 🌅 🌇 🌈 ☀️ 🌙 ⭐

geef je gegevens op

onthoud mijn gegevens

mail me bij nieuwe reacties op dit artikel

Bekijk ons reactiebeleid.