
Vergeet compositieregels. Ga meer af op je gevoel.
maandag 6 juli 2026, 22:44 door Nando Harmsen | 1.522x gelezen | 22 reactiesEr zijn veel compositieregels. Ze moeten het componeren van een aantrekkelijke foto vereenvoudigen. Vaak gebeurt het tegenovergestelde. Ze maken het juist veel moeilijker. Ga meer op je gevoel af, dat werkt vaak beter.
Je kent ze wel. Regel van derden, Fibonacci, gulden snede, diagonaalmethode, gulden driehoek, regel van ongelijke delen, Gestalt-theorie en junta-positie. Ze kunnen allemaal helpen met het maken van een foto.

Al die regels suggereren dat je er aan moet voldoen. Welke ga je gebruiken? Wat moet je kiezen? Hoe pas je de regel toe? Het wordt er niet eenvoudiger op. Pas je niet op, dan kan je er wanhopig van worden.
Fotografie moet een plezierig proces zijn. Geen wanhopig of zelfs frustrerend proces. Ben je te veel met de regels bezig, dan verlies je de essentie van het maken van een beeld. Vergeet liever de regels.
Door de regels los te laten wordt je niet langer belemmerd door wat zogenaamd 'moet.' Je kan op je gevoel af gaan. Kijk hoe het onderwerp en de beeldelementen in het beeld te zien zijn. Verdeel ze in het beeldvlak.

Zorg vooral dat er niets in beeld is dat stoort of afleidt. Wanneer alles prettig aanvoelt is het goed. Maak die foto. Wees niet bezorgd over eventuele compositieregels. Er is er altijd wel een die op je foto past.
Door los te laten ben je weer echt met het maken van een beeld bezig. Fotografie mag op gevoel. Het mag niet belemmerd worden door zelf opgelegde beperkingen. Laat los en geniet.
Cursus Compositie in landschapsfotografie
Meer weten over hoe je mooie landschapsfoto's kunt maken? Je ontdekt alles over het maken van de juiste compositie in je landschapsfotografie in de cursus Compositie in Landschapsfotografie.
Deze cursus wordt gegeven door Nando Harmsen, die ook de Landschapsbijbel en mede de Compositiebijbel geschreven heeft.
» Cursus Compositie in Landschapsfotografie

Over de auteur
Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.
22 reacties
-
Dirk Eduard schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 11:16 | reageerHoi Nando, ik heb me altijd geërgerd aan die fotografische compositieregels. Ik ben altijd opgeleid in gevoel en beeld komend vanuit schilder en decoratie oogpunt. Vanaf het moment dat ik me met fotografie ging bezighouden en erover lezen verbaasde ik me aan de compositieregels . Het kan mogelijk helpen in de start maar het is iets wat je volgens mij zo snel mogelijk moet vervangen voor: "Wat spreekt mij aan en wat niet" Het aanvullen door "Gevoel" is mooi echter het valt niet mee om dat door te voeren. Ook nu word je weer beïnvloed bij de beeldbewerking van foto's . Het staat vol met teveel bewerkte basisfoto's en gekunsteld en ook nog prijswinnens blijken te zijn.
Dus op naar : Wat vind ik mooi, spannend, en is juist : "Mijn beeld, sprekend en precies zoals ik dat wil " en vergeet alles wat volgens de " Deskundigen" zou moeten .
Dick Eduard -

Nando schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 16:21 | reageer
Het is een proces waar je doorheen moet. Je kan niet van de ene dag op de andere compositie onder de knie krijgen. Of je nu regels leert of ze negeert, dat maakt niet uit.
Maar naar gemaakt beeld kijken en ontdekken waarom iets werkt of niet, is heel leerzaam. De regels die er zijn (oorspronkelijk uit de schilderkunst, daarna fotografie) kunnen daarbij helpen.
Alleen is compositie niet iets dat gekwantificeerd kan worden. Hoezeer dat ook geprobeerd wordt, zeker in de fotografie. -
Govaerts schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 12:19 | reageerJe kan inderdaad (maar) op gevoel afgaan bij het bepalen van de compositie van je foto, maar uiteindelijk, wanneer je naderhand de foto gaat bekijken en analyseren, zul je vaststellen dat een bepaalde compositieregel wel degelijk werd gerespecteerd. Het omgekeerde is eveneens waar; indien je naderhand niet tevreden bent met je foto, zul je ontdekken dat een compositieregel niet gerespecteerd werd
-

-
Peter van Peve Visuals schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 14:44 | reageerHet probleem is dat de meeste fotografen de standaarden NIET kennen. Gestalt? Ho maar. FIAP? Is dat een automerk?
Of zoals wijlen mijn vader mee leerde meer dan 40j geleden: je kan van de regels afwijken eens je ze perfect onder de knie hebt en je weet waarom. Niet omdat je ze niet kent... -

-
Donald Willemsen schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 15:20 | reageerNando, hoe je het ook wendt of keert, je past bijna automatisch wel een of andere compositie regel toe.
Fotograferen op gevoel is zeer subkectief. Als mijn gevoel zegt een foto op een bepaalde manier te nemen, dan zegt jouw gevoel dat die foto niet goed is.
Maak ik een foto met 4 bomen erop dan zal jij zeggen dat ik beter een foto zou moeten hebben gemaakt met 3 bomen erop, want zal je zeggen: een oneven aantal werkt beter voor een kijker.
Wat dan met mijn gevoel? Misschien is het landschap zodanig dat het met 4 bomen wel kan of dat het landschap zodanig is dat je om een mooie foto te maken van het landschap je niet ontkomt aan het in beeld brengen van 4 bomen. De kijker is er immers niet bij en ziet niet wat er buiten beeld valt.
Ook wat betreft het kiezen van een standpunt. Opmerkingen van: je had beter een hoger standpunt kunnen kiezen, of vanaf dat rotsblok had je een betere foto kunnen maken. Probeer dat dan maar eens als je in een rolstoel zit.
Een kijker weet niet onder welke omstandigheden een foto is of wordt gemaakt. Of je nu regels gebruikt of zoals jij zegt: maak eens een foto op je gevoel. Dit laatste is zondermeer een subjectieve keuze, al of niet rekeninghoudend met de omstandigheden ter plaatse en van de mogelijkheden van de fotograaf. -

Nando schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 16:25 | reageer
Je kan de rolstoel niet als excuus opvoeren om geen goede compositie te kiezen. Dat rotsblok werkt dan misschien niet, maar het is dan aan jou de taak om het vanuit een andere hoek en perspectief in beeld te brengen. Als dan vier bomen werkt, werkt het. Ik heb nooit gezegd dat het drie MOET zijn. Ik zeg alleen dat het in veel gevallen beter KAN werken.
-
paul schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 16:18 | reageerLeuk bedacht, die regels, maar ik heb altijd alleen op m'n gevoel gewerkt, want ik kende de regels niet. Toch heb ik heel veel prenten die het bekijken waard zijn.....
-

-
Donald Willemsen schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 18:18 | reageerDe rolstoel heb ik niet opgevoerd als excuus voor een compositie. Dat maak jij er van. Ik voer het op als een beperkende factor in vergelijking met een fotograaf die kan gaan en staan waar hij/zij wil.
Een voorbeeld: De Opaalkust. Wil je foto's maken van de krijtrotsen, dan valt me op dat de meest indrukwekkende foto's vanaf een strand zijn genomen. Helaas zijn die stranden voor 99% enkel tevoet bereikbaar. Je hebt me zelf al aangegeven dat de workshop die je gaf aan de Opaalkust niet geschikt zijn voor rolstoelgebruikers.
Dat betekent dus ook dat het moeilijk wordt om mooie composities te maken omdat het gewenste standpunt niet bereikbaar is. Neemt natuurlijk niet weg dat er genoeg andere mooie foto's te maken zijn. Je komt dan echter niet thuis met de foto's die je zou willen maken.
Een rolstoel is dus geen excuus voor een mindere compositie, maar een beperkende factor.
Maar begrijp me goed. Ik verwijt je niks. Ik probeer alleen maar duidelijk te maken dat er beperkende factoren kunnen zijn die een ideale compositie soms niet mogelijk maken. De ene fotograaf heeft er meer mee te maken dan de ander.
Het is zo makkelijk gezegd: beter een stapje naar links of rechts gedaan, of een hoger of lager standpunt was een betere keuze. Omdat ik de omstandigheden niet ken, zal ik dat soort opmerkingen nooit maken.
Tot slot Nando, ik probeer mensen aan het denken te zetten. Dat er ook mensen met een beperking zijn en fotograferen. Dat zij ook graag eens een workshop willen meemaken maar altijd stuiten op de toegankelijkheid. Veel mensen denken er gewoon niet bij na. Het is mijn doel daar iedereen bewust van te maken. Nando, ik waardeer jou echt enorm. Als fotograaf, als cursusgever, maar ook als mens. Zie mijn opmerkingen niet als een persoonlijke aanval, maar als een discussie waarbij je van mening kan en mag verschillen. Jij zet mij ook aan het denken. Toch ook belangrijk, niet?
Maar nog even wat anders.
In verband met het maken van een compositie valt het me op dat heel veel fotografen het hoofdonderwerp in het midden zetten. Voor mijn gevoel is dat vaak saai. Kijk, daar komt het gevoel om de hoek kijken. Gevoel is per definitie subjectief. Ik vind het veel spannender als het hoofdonderwerp NIET in het midden staat. Juist ergens anders in het beeld. Dat betekent dat de kijker op zoek moet gaan naar het hoofdonderwerp dat toch duidelijk aanwezig is. Ondertussen is het oog van de kijker door de hele foto gegaan. Daar heb je weer zo'n regel: maak gebruik van de lijnen in beeld om de kijker door het beeld naar het hoofdonderwerp te leiden. -
Dirk Eduard schreef op dinsdag 7 juli 2026 om 20:35 | reageerHoi Nando, wel een gedurft onderwerp . Wat mij betreft denk ik dat het begrip " Gevoel " naar "Creativiteit"gaat en dat verdient in de fotografie zeker extra aandacht en dat laat zich inderdaad niet kwantificeren en gelukkig is dat maar goed ook.
Groet Dick -

-
Govaerts schreef op woensdag 8 juli 2026 om 13:31 | reageerNa al deze zienswijzen omtrent compositieleer, wens ik nog een loutere bedenking te formuleren: vooraleer ik een foto genomen heb, heb ik de locatie bezocht en mij al enig idee gevormd hoe en wanneer ik deze foto ga nemen. Daarna kom ik terug en wanneer al de door mij voor mezelf gestelde vereisten zijn vervuld, dan neem ik de foto. Vandaar misschien dat ik zo weinig foto's neem. Is dit misschien niet evenwaardig aan de ingesteldheid van de fotograaf die meer op zijn intuïtie werkt en normaliter ook veel meer foto's neemt dan ik?
-
Jeannet schreef op woensdag 8 juli 2026 om 17:35 | reageerIk ben wars van die regels, het belemmert je spontaniteit in de fotografie. Wie bepaalt of een foto geslaagd is of niet? Dat is toch zeker de beschouwer en dat ben jezelf. Zelfs de allerbeste fotografen houden zich, terecht, niet aan de regels. Een foto moet iemands aandacht vasthouden.
-

Nando schreef op woensdag 8 juli 2026 om 20:44 | reageer
Dat is nogal een bewering, dat allerbeste fotografen niet aan compositieregels zouden houden.
Kan je vertellen waar je die info vandaan hebt gehaald?
Een foto moet inderdaad de aandacht vasthouden. Die regels helpen daarbij. Maar die regels zijn niet heiligmakend. -
Jeannet schreef op donderdag 9 juli 2026 om 00:23 | reageerRobert Frank/Robert Capa/Henri Cartier Besson (Behind the Gare S/L)/William Klein/ Bruce Gilden....wil je nog meer namen? Ik wil alleen maar aangeven dat compositieregels lang niet voor iedereen geldt, ook niet voor mij. Dat je ook op andere wijze de aandacht voor je foto kunt vasthouden.
-

Nando schreef op donderdag 9 juli 2026 om 09:12 | reageer
Je noemt namen, maar niet waar vertelt wordt dat ze geen compositieregels volgen. Ik ben er serieus in geïnteresseerd waar je dat gelezen hebt.
Maar één ding heb je fout. Compositieregels zijn er voor iedereen. Ik heb er voldoende studie over gedaan om dat te weten. Maar je hebt alleen de keuze om ze niet (bewust) te gebruiken; dat is wat jij dus doet. -
Jeannet schreef op donderdag 9 juli 2026 om 10:43 | reageerIk kijk graag foto's en fotoboeken, maar ook via internet. Zodra ik een naam hoor, googel ik vaak. Zo ook bv Robert Frank met zijn serie The Americans, een aanval op de toen geldende compositieregels, hij wilde dat niet en koos bewust een andere weg. Heerlijke foto's om naar te kijken, recht uit het leven. Maar die ken jij ongetwijfeld vast.
https://davidcampany.com/robert-frank-the-instantaneous-reaction-to-oneself/
En verder heb je gelijk, alhoewel ik ook weleens denk dat het wel of niet gebruiken van comp.regels bij een aantal onbedacht en vanzelfsprekend gaat. Dat gaat vanzelf zeg maar. -

-
Donald Willemsen schreef op donderdag 9 juli 2026 om 11:48 | reageerJeannet, je verwijst naar een site en als ik dan naar de foto's van dat boek kijk, vind ik dat er duidelijk compositieregels herkenbaar zijn. Dus zeg niet dat de fotograaf geen compositieregels gebruikt, al dan niet bewust.
-
Jeannet schreef op donderdag 9 juli 2026 om 13:42 | reageerJa, hij was dat zich niet bewust. Heb je de tekst ook gelezen? Hij heeft in veel foto's de toen "geldende" regels niet gevolgd, en bewust. Het is eigenlijk heel leuk om dit onderwerp eens tijdje serieus te volgen en te bekijken. Geeft stof tot nadenken. Mss dat Gemini ons ook nog wat voorbeelden kan geven.
Deel jouw mening
Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Live Fotografie Workshops
Verbeter jouw fotografie in de praktijk met een workshop van Photofacts Academy
Portretfotografie in de Studio
vrijdag 14 augustus 2026
Photofacts Studio, Elst (Gld)
nog 5 plaatsen
Portretfotografie in de Studio
woensdag 23 september 2026
Photofacts Studio, Elst (Gld)
nog 5 plaatsen
Flitsen op Locatie
donderdag 8 oktober 2026
Sint Agatha (Noord Brabant)
nog 8 plaatsen
Ook interessant
-
Maak meer dan zomaar een fotodoor Nando Harmsen
-
Voorkom onnodig lege delen in een fotodoor Nando Harmsen
-
Let op de randen van de fotodoor Nando Harmsen
-
Compositie tip: Ga dichter op je onderwerp staandoor Elja Trum
-
Compositie tip: Kies de juiste brandpuntsafstanddoor Elja Trum
Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox
39.475 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via
Facebook.
Elja Trum
Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!
Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over PhotofactsGratis eBook: Fotograferen van Kinderen
Mis dit niet: Tips voor adembenemende familiekiekjes!
Ontdek 25 praktische tips waardoor je prachtige foto's van je (klein)kinderen kunt maken. Je krijgt van mij ook wekelijks nieuwe fotografietips per mail.




