Rotatie van de Aarde en beeldstabilisatie

dinsdag 10 februari 2026, 16:32 door Nando Harmsen | 954x gelezen | 5 reacties

Beeldstabilisatie zorgt ervoor dat de bewegingen die je maakt gecompenseerd worden. Zo kan je zelfs met langere sluitertijden de camera stil houden. Maar er zit een limiet op. De rotatie van de Aarde speelt er een rol in.

Beeldstabilisatie is fantastisch. Het stelt je in staat om de oeroude regel één gedeeld door de brandpuntsafstand te doorbreken. Deze regel gaf aan tot welke sluitertijd je de camera nog uit de hand kan gebruiken.

Steadyshot bij Sony. Het helpt om de camera stil te houden.
Moderne IBIS-systemen (In-Body Image Stabilization) zorgt ervoor dat er beweging in vijf assen wordt gecompenseerd. Links en rechts, op en neer, rotatie rond de centrale as, rotatie rond de verticale as, en rotatie rond de horizontale as.

Hierdoor wordt het eenvoudiger om met lange sluitertijden te fotograferen, zonder dat je een statief nodig hebt of moet uitwijken naar hogere ISO-waarden.

Het begon simpel met twee of drie stops correctie, maar dan werd al snel meer en meer. Tot het moment dat Olympus de OM-D E-M1 mark II op de markt bracht met 6,5 stops beeldstabilisatie. Daarbij werd vertelt dat meer niet mogelijk was.

De Olympus OM-D E-M1 mark II had de grens bereikt: 6,5 stops beeldstabilisatie.
Om dit te begrijpen moet je weten dat beeldstabilisatie onder andere gebruik maakt van gyroscopen. Die meten de beweging en stellen de elektronica in staat om dit te corrigeren. Hoe nauwkeuriger de gyroscopen, hoe meer stabilisatie mogelijk is.

Echter, de Aarde draait elke dag 360 graden rond. Dat is 15 graden per uur. Je kan dit meten met... een gyroscoop. Dit betekent dat de rotatie van de Aarde de beeldstabilisatie uiteindelijk de beeldstabilisatie gaat beïnvloeden. Die grens ligt op 6,5 stop.

De rotatie van de Aarde wordt zichtbaar met sterrensporen. Elk uur draait de Aarde 15 graden rond.
Toch zijn er tegenwoordig camera's die meer dan 6,5 stops kunnen corrigeren. De Hasselblad X2D II heeft zelfs 10 stops beeldstabilisatie. Hoe kan dat dan? In het geval van de Hasselblad heb je GPS-informatie nodig.

Wanneer je de exacte positie op Aarde kent, kan de software in de camera de beeldstabilisatie rekening houden met rotatie van de Aarde. Je moet bij de Hasselblad dan ook via de smartphone GPS-data laden. Minimaal één keer per vier uur, of als je sinds de laatste meeting een grote afstand hebt afgelegd.

Toch zijn er camera's die beweren meer dan 6,5 stops te stabiliseren. Canon zegt bijvoorbeeld tot 8,5 stops te bereiken. Hier worden geen GPS-data gebruikt. Waarschijnlijk is er dan een ander systeem dat in staat is om de rotatie van de Aarde te compenseren.

Beelstabilisatie bij Canon. Er wordt 8+ stops beloofd.
We nemen beeldstabilisatie als heel vanzelfsprekend. Maar zo zie je dat er meer bij komt kijken dan je verwacht. Het is verbazingwekkend hoe complex een camera is geworden en hoe de techniek in dat kleine doosje past.

Wil je meer lezen, bekijk dan het artikel op PetaPixel dat ik deels als bron heb gebruikt.

Beeldstabilisatie is mooi, maar snel bewegende onderwerpen worden niet gecorrigeerd. Daar is beeldstabilisatie niet voor bestemd.
Hou er wel altijd rekening mee dat beeldstabilisatie alleen de beweging van de camera corrigeert. Beweegt je onderwerp, dan zal dat toch bewogen in beeld komen. Het maakt dan niet uit hoeveel stops er gecorrigeerd kan worden.

Meer over de zin en onzin van beeldstabilisatie lees je in een artikel dat ik eerder daarover geschreven heb.

Wil jij ook gave foto's maken?

Probeer twee weken gratis onze online cursussen over fotografie. Je krijgt direct toegang tot meer dan 100 cursussen. Na twee weken vervalt je proeflidmaatschap automatisch. Je zit dus nergens aan vast.

14 dagen gratis fotografiecursussen kijken

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

5 reacties

Chiel schreef op zaterdag 14 februari 2026 om 08:26 | reageer
Ik kan me moeilijk voorstellen dat de rotatie van de aarde een rol speelt bij beeldstabilisatie. De aarde draait, dat klopt ,maar zowel jouw camera als jouw onderwerp zijn gefixeerd op diezelfde aarde. Ze verplaatsen zich dus niet t.o.v. elkaar als gevolg van die rotatie. Bovendien is die rotatie erg, erg langzaam (0,004 graden per seconde). Als je een beetje rekent dan is de beeldverschuiving die dat oplevert kleiner dan een pixel op je sensor. De rotatie van de aarde kan wel een rol spelen bij langere sluitertijden en objecten buiten de aarde (bijvoorbeeld de maan)

Nando schreef op dinsdag 17 februari 2026 om 09:28 | reageer
Dat je je het niet kan voorstellen betekent niet dat het niet waar is.
Ik adviseer je om het zelf eens na te zoeken zodat je zelf ontdekt of het waar is of niet.

Nando schreef op woensdag 18 februari 2026 om 16:02 | reageer
Ik heb er nog eens over nagedacht, Chiel. Je hebt het in je reactie over de rotatiehoek per tijdseenheid van de Aarde (15 graden per uur, ofwel 0,00417 graden per seconde, zoals je zegt).
Maar waar de invloed van de rotatie een rol in gaat spelen is de gyroscopen die gebruikt worden voor het detecteren van de beweging van de camera. Die hebben boven de 6,5 stop stabilisatie zo'n nauwkeurigheid nodig, dat de rotatie van de Aarde ook gemeten wordt. Gyroscopen zijn namelijk ook daar gevoelig voor.
Dit staat ook vermeld in het artikel.

Paulussie schreef op dinsdag 17 februari 2026 om 12:54 | reageer
Heb het artikel op petapixel ook maar eens doorgelezen. De mogelijkheden zien er prachtig uit, maar ik vraag me wel af hoe dat bewegen in de camera, de compensatie, uiteindelijk van invloed is op de levensduur.
De voorbeeldfoto is best aardig, maar waarom zou je in zon geval niet gewoon voor een statief gaan? Ik weet best dat je dat niet altijd bij je hebt, maar dan nog, overkill omdat ze het kunnen. Gaat allemaal veel te ver, want de apparatuur wordt er veel duurder door, terwijl het bij s nooit gebruikt zal worden.

Nando schreef op dinsdag 17 februari 2026 om 13:48 | reageer
Over levensduur hoef je je geen zorgen te maken. Als dat een zorgenkindje is, kan je het beste de hele digitale camera links laten liggen en weer analoog gaan fotograferen.
Wat betreft de techniek; de grenzen worden altijd opgezocht en verlegd.
Jij klaagt dat het te ver gaat en dat alles te duur wordt. Doet de fabrikant dit niet, dan wordt er geklaagd dat de fabrikant achterblijft want 'dat andere merk is zo vooruitstrevend.'

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.

Live Fotografie Workshops

Verbeter jouw fotografie in de praktijk met een workshop van Photofacts Academy

Masterclass Naaktfotografie

vrijdag 3 april 2026

Photofacts Studio, Elst (Gld)

nog 4 plaatsen

Bekijk workshop

Flitsen op Locatie

vrijdag 10 april 2026

Sint Agatha (Noord Brabant)

nog 6 plaatsen

Bekijk workshop

Portretfotografie in de Studio

vrijdag 17 april 2026

Photofacts Studio, Elst (Gld)

nog 2 plaatsen

Bekijk workshop

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

40.301 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts

Rotatie van de Aarde en beeldstabilisatie