Variabel ND filter, of toch niet?

donderdag 10 september 2026, 23:46 door Nando Harmsen | 795x gelezen | 1 reactie

Met een variabel ND-filter is het mogelijk om de sterkte te variëren. Dat kan handig zijn. Het heeft echter beperkingen. Daardoor kunnen ze echte ND-filters niet vervangen. Niet altijd.

Vind je het leuk om (soms) met lange sluitertijden te fotograferen? Dan zal een investering in ND-filters een flinke aanslag op je financiën zijn. Goede filters kosten al snel tachtig euro of meer.

Met één filter ben je er niet. Idealiter zijn drie filters noodzakelijk, wat het kostbaar maakt. Laat je niet verleiden tot heel goedkope filters. De slechte kwaliteit zorgt voor slechte foto's.

Voor lange sluitertijden heb je meerdere ND-filters nodig. Anders ben je te beperkt in de mogelijkheden.

Een variabel ND-filter lijkt dan een goede oplossing. Daarmee heb je in één filter een heel bereik te pakken. Dat lijkt de oplossing, maar het is geen goed alternatief. Er kleven nadelen aan.

Het kenmerkende aan een variabel ND-filter is de mogelijkheid om de lichtdoorlaatbaarheid te veranderen. Dit gebeurt door twee polarisatiefilters ten opzichte van elkaar te verdraaien.

Haida CPL-VND filter, het geeft de mogelijkheid om tussen 3 stops en 7 stops te regelen zonder noemenswaardige nadelige effecten.

Er zit een grens aan het bereik. Meestal gaat het tot maximaal 10 stops, maar vaker is dat niet of nauwelijks haalbaar. In de praktijk zal het niet veel verder gaan dan vier of stops voordat het effect onbruikbaar wordt.

Dit gebeurt er bij variabele ND-filters die onbeperkt in sterkte geregeld kunnen worden: kruisvorming door het effect van de polarisatie. Hierdoor is de sterkte die bruikbaar is beperkt.

Door het principe van deze filters zal het licht ongelijk tegengehouden worden. Er ontstaat een donker kruis in het beeld. Hoe meer licht tegengehouden wordt, hoe sterker dat effect wordt.

Hierdoor zal de maximale sterkte van het variabel ND-filter onvoldoende zijn om echt lange sluitertijden te bereiken. Je kan hooguit de sluitertijd wat verlengen, zeker overdag.

Het nieuwste CPL-VND filter van Haida, de X in 1. Er kan maximaal 4 stops variabele sterkte bereikt worden. Met een los 2 stops ND filter is dit dan uit te breiden.

Dit werkt in principe goed voor snelstromende riviertjes en watervallen, waar hele lange sluitertijden niet echt nodig zijn. Maar wil je echt lang belichten, dan red je dat niet met een variabel ND-filter.

Waar variabele ND-filters wel heel geschikt voor zijn, is filmen. Daarmee kan je de hoeveelheid licht en daarmee de belichting perfect regelen. Een sterkte van maximaal zeven stops is dan meer dan voldoende.

Wil je serieus aan de slag met lange sluitertijden? Dan ontkom je niet aan losse filters.

Wil je fotograferen met lange sluitertijden? Dan zal je toch de losse ND-filters moeten kiezen. Alleen daarmee kan je de resultaten bereiken die je wenst. Alleen dan loop je niet tegen grenzen aan.

Meer over lange sluitertijden

In mijn cursus Fotograferen met lange sluitertijden laat ik zien hoe je met losse grijsfilters werkt. Je leert hoe je de juiste filtersterkte kiest en lange sluitertijden toepast voor stromend water en andere bewegende onderwerpen.

Bekijk de cursus Fotograferen met lange sluitertijden

Delen: WhatsApp Facebook

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

1 reactie

Donald Willemsen schreef op donderdag 17 september 2026 om 17:00 | reageer
Nando, met plezier dit artikel gelezen. Ik had in het verleden zo'n variabel ND filter, maar ik liep te vaak tegen de grenzen aan waardoor de foto's niet om aan tezien waren. Mede naar aanleiding van een tutorial van jou ben ik overgestapt naar een HAIDA M10 set. Later nog een M10 II filterhouder bijgekocht. Door gebruik te maken van 1 of meer ND filters van HAIDA bereik ik nu een hoger percentage tevredenheid over het resultaat.
Het is waar, ze zijn niet goedkoop, maar de kwaliteit is om over naar huis te schrijven, uitstekend dus.
Ik begrijp veel mensen niet. Ze kopen een dure camera en dure lenzen en dan gaan ze bezuinigen op accessoires zoals filters, batterijen en bijvoorbeeld statief.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door aangemelde bezoekers.
Wil je toch reageren, meld je dan aan of maak gratis een account.

Live Fotografie Workshops

Verbeter jouw fotografie in de praktijk met een workshop van Photofacts Academy

Landschap en Compositie

woensdag 18 november 2026

Bedafse Bergen, Uden (NB)

nog 5 plaatsen

Bekijk workshop

Portretfotografie in de Studio

zaterdag 21 november 2026

Photofacts Studio, Elst (Gld)

nog 4 plaatsen

Bekijk workshop

Flitsen op Locatie

donderdag 8 april 2027

Sint Agatha (Noord Brabant)

nog 8 plaatsen

Bekijk workshop

Van Beeld naar Kunst met Micky Hoogendijk

Word elke week een betere fotograaf

Elke week een praktische fotografietip in je mail, en als welkom meteen het gratis eBook 25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen.
39.027 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al! Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

Variabel ND filter, of toch niet?