Het gaat allang niet meer om het mooiste plaatje

maandag 13 juli 2026, 16:32 door Michiel Heijmans | 1.545x gelezen | 11 reacties

Je kent het wel. Je scrollt op je telefoon langs tientallen foto's. Alles klopt. Het licht valt precies goed, de kleuren zijn perfect, er is geen ruisje te bekennen. En toch blijft er niets hangen. Je swipet door, en tien seconden later weet je niet meer wat je hebt gezien. We maakten nog nooit zulke mooie foto's als nu. En zelden voelden we er zo weinig bij.

Dat wringt. Dat is precies waar ik het vandaag over wil hebben. Want er is iets aan het verschuiven in de fotografie, en ik denk dat 2026 het jaar is waarin het echt zichtbaar wordt. Overal waar ik kom, in gesprekken, op podcasts, tijdens workshops, gaat het ineens over echtheid. Over emotie. Over verhaal. En veel minder over techniek. Dat is geen hype. Dat voelt eerder als een terechte correctie.

Als perfectie ineens gratis is

Er is een simpele reden waarom dit nu gebeurt. Perfectie is goedkoop geworden. AI maakt in een paar seconden een beeld dat technisch nergens op te betrappen is. Foutloos licht, foutloze huid, foutloze compositie. Eindeloos, en voor iedereen. Vroeger moest je jaren oefenen om een technisch vlekkeloze foto te maken. Nu typ je een zin.

En daar zit meteen de angel. Wat iedereen kan, houdt op bijzonder te zijn. Op het moment dat het perfecte plaatje overal en altijd beschikbaar is, verliest het zijn waarde. Niet omdat het lelijk is, maar omdat het niks meer zegt. Het is er gewoon. Als behang.

Zo ontstaat er een vreemde paradox. Hoe meer perfecte beelden we zien, hoe leger ze aanvoelen. Ik betrap mezelf er steeds vaker op. Een foto kan esthetisch helemaal kloppen en tegelijk emotioneel koud zijn. Knap gemaakt, en toch niks. Alsof je naar iemand kijkt die alle juiste woorden zegt, maar je voelt dat er niemand thuis is.

Ik merkte het laatst bij mezelf. Ik zat mijn eigen werk terug te kijken en bleef hangen bij een portret dat technisch bij lange na niet mijn beste was. Iets te zacht, het licht net niet, een beetje beweging erin. En juist dat beeld raakte me. Omdat ik nog precies wist wie er voor me zat, wat we bespraken, hoe stil het even werd. Het "foutje" was geen fout. Het was het bewijs dat er iets echts gebeurde.

Niet hoe het eruitziet, maar waarom het bestaat

Ik denk dat we daarom een andere vraag zijn gaan stellen. Niet meer: hoe indrukwekkend oogt dit beeld. Maar: waarom bestaat dit beeld eigenlijk. Wie heeft het gemaakt. Welk verhaal zit erin. En wat probeert het te zeggen.

Dat lijkt een klein verschil, maar het is enorm. Want zodra je die vraag stelt, verschuift de waarde van een foto. Niet naar de techniek, maar naar de maker en het moment. Een foto wordt dan geen kunstig eindproduct meer, maar een spoor. Het bewijs dat er iemand stond, keek, wachtte, en op het juiste moment afdrukte. Een echte ontmoeting, vastgelegd.

Mijn échte model in deze foto: Janaika Wester

In mijn eigen werk voel ik dat sterker dan ooit. Bij PAUZE draait alles om aanwezigheid. Om het gesprek, het contact, het even stilstaan bij wie er tegenover me zit. Het portret dat daaruit ontstaat is bijna een bijvangst. Het mooiste beeld komt nooit uit de instellingen van mijn camera. Het komt uit wat er in die ruimte gebeurt tussen twee mensen. Dat kun je niet plannen, en dat kun je zeker niet namaken.

Het proces is wat AI nooit kan maken

En daar zit voor mij de kern van het hele verhaal. We hebben het al jaren over het resultaat, over de foto. Maar ik geloof dat het proces het eigenlijke werk aan het worden is. Het wachten. Het lopen. Het gesprek. Het er gewoon zijn.

Dat is precies wat AI niet kan. Een model kan een beeld genereren dat lijkt op een ontmoeting, maar er was geen ontmoeting. Het kan verstilling nabootsen, maar het heeft nooit stilgestaan. Het rekent, het gokt, het combineert. Maar het heeft niet geleefd, niet gewacht, niet getwijfeld voor het afdrukte. Er zit geen ochtend achter, geen gesprek, geen mens.

Want fotografie is meer dan een foto. Het is tijd. Het is aandacht. Het zijn duizend kleine keuzes en één moment van aanwezigheid. Het beeld dat je uiteindelijk overhoudt, is niet het werk zelf. Het is de neerslag van iets echts dat daarvoor gebeurde. De foto is het topje. Alles eronder, het proces, is waar het eigenlijk om gaat.

Ik denk dat de tegenbeweging daar woont. We gaan het "hoe" en het "waarom" weer hoger waarderen dan het kant en klare resultaat. En wie het proces begint te waarderen, kijkt vanzelf anders naar wat een foto eigenlijk is. Dan is een klein foutje geen zwakte meer, maar een handtekening. Een teken van leven.

Op zoek naar verstilling

Dat idee heeft voor mij een naam gekregen. Mijn komende expositie heet onofficieel Op zoek naar verstilling, en eigenlijk gaat ze precies hierover. Over het tegenovergestelde van het snelle, perfecte, wegwerpbare beeld. Over stilstaan in een wereld die maar door blijft scrollen.

De titel kwam niet zomaar. Ik praatte hardop over de foto's met Annelie Willemijn Stroo, met wie ik samen de expositie hou. Het is de verbinding tussen haar serie en mijn serie. De rode draad.

De expositie is te zien in De Drvkkery in Middelburg, van 27 juli tot 7 september. Wat ik de kijker wil vragen is eigenlijk maar één ding. Vertraag. Sta even stil. Kijk langer dan die ene swipe die we gewend zijn. Want deze beelden geven zich niet in een halve seconde. Ze vragen een beetje geduld, en ze geven er iets voor terug.

En er is meer. Op 13 augustus organiseren we een fotowandeling. Geen jacht op het perfecte plaatje, maar samen lopen en het proces delen. Kijken, praten, stilstaan, af en toe afdrukken. Het gaat niet om wie de mooiste foto maakt. Het gaat om de ervaring van het maken zelf. Houd mijn socials in de gaten voor meer informatie. Zie het vooral als een uitnodiging, zeker niet als een moetje!

Terug naar dat lege gevoel

Denk nog even terug aan het begin. Aan dat scrollen langs al die perfecte beelden waar niks van blijft hangen. Ik geloof niet dat we betere foto's missen. We zien er al meer dan genoeg, en steeds vaker gemaakt door een machine. Wat we missen is iets anders. We missen foto's die iets betekenen.

En juist daarom wint het imperfecte plaatje. Niet omdat imperfectie op zichzelf mooi is, maar omdat een echt beeld het hele proces met zich meedraagt. De tijd die erin zit. De aandacht. De ontmoeting. Het moment dat het even stil werd. Dat is wat een foto vult, en dat is precies wat je niet kunt genereren. Het perfecte plaatje is leeg omdat er niemand was. Het imperfecte plaatje raakt, omdat er iemand was.

Dus de volgende keer dat je door je feed scrollt, stel jezelf eens een andere vraag. Niet: welke foto is hier het mooist gemaakt. Maar: wanneer keek ik voor het laatst echt naar een foto, in plaats van er alleen maar langs te scrollen?

101 Tips voor Perfecte Portretfoto's

Wil jij graag weten hoe je perfecte portretfoto's kunt maken? In het boek De Portretbijbel geeft Elja je 101 tips om jouw portretfotografie naar een hoger niveau te helpen. Je ontdekt hierin de 101 beste tips die hij de afgelopen vijftien jaar als portretfotograaf heeft opgedaan.

Over de auteur

Michiel is professioneel straatfotograaf en geeft workshops en lezingen over straatfotografie. Hij schrijft columns voor Focus Magazine en is erg actief op Instagram. Daar vind je dagelijks inspiratie en tips voor je eigen straatfotografie!

11 reacties

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.

Ook interessant

• 

  Het credit-systeem voor AI van Adobe

  door Nando Harmsen

• 

  De verborgen kosten bij het gebruik van AI

  door Nando Harmsen

• 

  Copyright maffia; claims van 4.000+ euro voor gebruik van foto's door consumenten

  door Elja Trum

• 

  Nieuwe functie voor AI in Lightroom en Lightroom Classic

  door Nando Harmsen

• 

  Te perfect om waar te zijn

  door Michiel Heijmans

Toon alle artikelen binnen Column