
Is een foto een registratie of expressie?
maandag 15 december 2025, 16:32 door Nando Harmsen | 1.566x gelezen | 19 reactiesMet de druk op de knop wordt een moment gevangen. Dat wat je voor je ogen ziet gebeuren wordt vastgelegd en weergegeven in de foto. Moet dat een registratie zijn, of mag het een manier van expressie zijn?
Een foto maken is niet moeilijk. Je richt de camera, en drukt op de ontspanknop. Het moment wordt vastgelegd, het is bevroren in tijd. Met het bekijken van de foto heb je een herinnering in beeld vastgelegd.
Deze foto is een beschrijving van het moment. Het heeft alles geregistreerd dat er visueel te zien was. Dat kan een gebouw zijn, een landschap, een stilleven, of een vakantiemoment. De foto laat alles zien behalve de sfeer van het moment.

Ik zie heel veel foto's voorbij komen. Op internet, in boeken en tijdschriften. Veel daarvan zijn registrerend. Ze laten het onderwerp zien dat in beeld gebracht is. Maar ik zie ook vaak foto's die een meer expressief karakter hebben.
Het verschil zoals ik dat zie is als volgt. Een registrerende foto is een het ongewijzigd vastleggen van het moment of het onderwerp. Het is onpersoonlijk in die zin, dat er geen gevoel of ervaring bij komt kijken.

Zo kil en onpersoonlijk een registrerende foto is, zo sfeervol en emotioneel een expressieve foto is. Daarin is niet alleen het kille moment vastgelegd. Er is ook ruimte voor emotie en sfeer. De foto is expressief geworden.
Er is ruimte voor beide soorten foto's. Voor sommige soorten fotografie moet het een kille en onpersoonlijke registratie zijn. Een onbevooroordeelde weergave van het moment. Andere foto's komen pas toch recht met sfeer en expressie.
Er is geen scherpe scheidingslijn tussen de twee. Het is nooit helemaal zwart-wit. Maar als fotograaf moet je wel een keuze maken of je registrerend of expressief wilt fotograferen. Het onderwerp dat je kiest kan ook een rol in die keuze zijn.
Zelf neig ik erg naar expressief fotograferen. Ik wil sfeer vastleggen, met mijn foto's emoties oproepen. Soms moet ik registrerend fotograferen, maar dan probeer ik wel sfeerversterkend te fotograferen. Dat is het grijze gebied.

Hoe fotografeer jij het liefst? Wat vind jij mooi? Moet een foto registrerend zijn, of mag het expressief zijn? Als je een voorkeur hebt, is dat een bewuste keuze of heb je er nog nooit over nagedacht?
Laat het weten in een reactie onder dit bericht. Probeer je voorkeur te onderbouwen. Ik ben namelijk oprecht benieuwd wat je drijfveren zijn voor de soort fotografie waar jij de voorkeur voor hebt.
Wil jij ook gave foto's maken?
Probeer twee weken gratis onze online cursussen over fotografie. Je krijgt direct toegang tot meer dan 100 cursussen. Na twee weken vervalt je proeflidmaatschap automatisch. Je zit dus nergens aan vast.14 dagen gratis fotografiecursussen kijken

Over de auteur
Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.
19 reacties
-
Gerben Ferwerda schreef op dinsdag 16 december 2025 om 11:51 | reageerIk ben het niet echt eens met de heer Harmsen. Er is geen verschil in expressief of registrerend wanneer je alleen de foto beschouwt. Logischerwijs is het altijd registrerend wat je met een foto doet, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het maken van een schilderij, tenzij de fotograaf uitvoerig gaat fotoshoppen, wat tegenwoordig ook veel gebeurt. Het verschil komt pas tot stand in het hoofd van de kijker. Zo kan een foto in de krant, waarbij een ongeluk in beeld wordt gebracht, bij de kijker een heftig emotionele reactie oproepen, omdat die zelf ook zoiets heeft meegemaakt. En een zogenaamd expressief beeld kan door de kijker als extreem saai en gekunsteld worden ervaren. Groet, Gerben Ferwerda
-

Nando schreef op dinsdag 16 december 2025 om 13:44 | reageer
Interessante gedachten, Gerben. We verschillen daar duidelijk in mening. Een emotionele reactie van een persfoto is niet door de foto, maar door het onderwerp dat geregistreerd is. In jouw voorbeeld is het een schokkende reactie, of afgrijzen. Dat is niet door het beeld zelf. Het is en blijft een onpersoonlijke registratie.
Een gewoon allerdaags onderwerp zal die reactie niet geven. Maar door de presentatie van het beeld zo te vormen dat het wel emotie oproept wordt het expressief (niet per se Photoshop, dat kan ook op andere manieren)
Een expressief beeld kan jij saai en gekunsteld ervaren. Een Picasso zal jij dan ook als dusdanig beschouwen.
Ik begrijp uit je reactie dat jij de voorkeur voor registrerende beelden hebt.
Dank je voor je gedachten Fijn om te horen hoe je erover denkt. -
Vincent Baake schreef op dinsdag 16 december 2025 om 14:31 | reageerBeste Nando en Gerben
Laat ik ook eens een duit in het discussiezakje doen. De keuze die Nando voorlegt is in mijn ogen veel complexer en van veel meer factoren afhankelijk. Zelfs als je zou kiezen voor een registrerende of een zo objectieve mogelijke wijze van vastleggen, dan zijn de camera-instellingen al subjectieve factoren. Sluitertijd en diafragma beïnvloeden het uiteindelijke beeld, ook het gekozen standpunt van de camera en brandpunt van het objectief doen dat. Dit is geen nieuws. In ieder geval krijg je niet wat je ogen zagen en is het niet ongewijzigd een stukje tijd vastleggen zoals Nando zegt. Het wordt nog complexer als je weet dat een herinneringsbeeld in je hoofd een ander beeld is dan op een foto. Zo bepalen onze hersenen in grote mate de kleurbeleving, die weer heel anders kan zijn dan de kelvinwaarde die de camera heeft gebruikt. En er zijn nog veel meer factoren.
Dat een persfoto een onpersoonlijke registratie is, is ook een bijzondere bewering. Juist de keuze van het kader, het gekozen moment, de mate van dichtbij of ver af zijn ook hier weer aspecten van de vormgeving die de voorstelling wel degelijk subjectief beïnvloeden.
Naast dat er foto's zijn die een expressief of meer registerend (Lees realistisch) karakter hebben, kunnen foto's ook directief of formalistisch van aard zijn. En dat is ook nog niet alles.... -
Francis schreef op dinsdag 16 december 2025 om 15:18 | reageerIk ben het met Nando eens: een registrerende foto laat een (realistisch) beeld zien, zonder opsmuk of wat dan ook. Het zal m.i ook de bedoeling van de fotograaf zijn om dat ook zo te maken en te presenteren: What you see is what you get! Bij een expressieve foto echter tracht de maker gedachten, gevoelens, ideeën of boodschappen over te brengen en de kijker te prikkelen. Daarbij heeft de maker, misschien al op voorhand, in zijn hoofd wat hij op de foto tot uitdrukking wil laten komen.
Mijns inziens gaat de term registrerend of expressief dan ook uit van de maker van de foto, wat je er als kijker in ziet is altijd jouw eigen invulling en daarbij kan een registrerende foto zeker ook expressief op jou overkomen. -
Vercauteren Freddy schreef op dinsdag 16 december 2025 om 15:34 | reageerVolgens mij zijn er twee soorten fotografen dwz degene die iets registreren dit gebeurt meestal met een telefoon en andere die fotograferen maar er een expressie aan toevoegen. Maar in de praktijk doen we dikwijls beide vormen. En daar is volgens mij niets mis mee.
-
Donald Willemsen schreef op dinsdag 16 december 2025 om 15:52 | reageerEen kille onpersoonlijke (registrerende) foto bestaat niet. Stel, ik maak een foto van een berglandschap in de Domomieten. Voor mij kan het een puur registerende foto zijn, maar voor een kijker kan het emoties oproepen van bewondering of angst of welke emotie dan ook.
Als ik jouw theorie zou toepassen, Nando, dan zijn mijn foto's in jouw ogen registrerende, saaie, onpersoonlijke foto's. Maar dat is dat enkel jouw mening. Natuurlijk heb je het volste recht om die eigen mening te hebben en te uiten. Het betekent wel dat je daarmee menigmaal de knuppel in het hoenderhok gooit. Dat blijkt ook wel uit de reacties.
Volgens mij geniet je er ook van.
Een ieder heeft zo zijn eigen visie in de fotografie. Die visie wordt vaak beïnvloed door foto's van andere fotografen. Daarnaast speelt de tijd waarin je die visie ontwikkelt ook een rol.
Mijn visie is mede bepaald door fotografen uit de jaren 40-50-60-70 van de vorige eeuw. Niet dat mijn foto's die stijl hebben en ik probeer die stijlen ook niet persé te kopiëren, maar ik heb er wel bewondering voor.
Nando, de tijd waarin je bent opgegroeid en jeje bewust bent gaan bezighouden met de fotografie, bepaalt mede jouw visie. Daar kan iemand mee eens zijn of juist niet. Het gaat me echter te ver om de termen kil en onpersoonlijk te hanteren. -
Toon Rekkers schreef op dinsdag 16 december 2025 om 15:53 | reageerBeste Nando en Gerben, voor mij is fotograferen vooral een genieten van al het interessants en moois dat je om je heen ziet en op de gevoelige plaat vastlegt. Tsja ik hou ook wel van expressie en probeer dat meestal wel bij mijn fotograferen mee te nemen. Het geeft mij meer vrijheid in vergelijking met met een pure (zogeheten) registratie. Maar beide vormen hebben hun recht van bestaan.
-
BeVe schreef op dinsdag 16 december 2025 om 16:55 | reageerBeste Nando, ik heb met belangstelling je these gelezen en ben me gaan afvragen tot welke categorie ik behoor. Eenvoudig is het niet. Mijn grootste hobby is het vastleggen van voornamelijk oude gebouwen, constructies en landschappen. Inderdaad, de camera goed instellen en afdrukken zou je registrerend fotograferen kunnen noemen. Toch maak ik daar graag een kanttekening bij. Bij een stadsgezicht, gebouw, brug, kasteel, pleintje, etc. kijk ik toch altijd naar een plek en een standpunt vanwaar de foto zeer zeker registrerend is, maar ook een compositie oplevert die bij iedereen een beetje verbazing oproept en de reactie ontlokt: "goh, zo heb ik het nog nooit bekeken". In dat geval denk ik toch dat ik expressief bezig ben. Groet, Bernard
-

Nando schreef op woensdag 17 december 2025 om 09:26 | reageer
Als je iets in beeld brengt zodat het een natuurgetrouwe afbeelding wordt, noem ik dat registrerend. Je legt het vast zoals het is.
Ga je het op een creatieve manier vastleggen, door delen weg te laten, of te benadrukken, door heel bewust schaduwen te gebruiken of benadrukken, dan verschuift het naar het expressieve. Daarmee kan in nabewerking nog een stapje verder gegaan worden (let op, nabewerking, geen manipulatie).
Je hoeft jezelf natuurlijk niet in een hokje te duwen. Er is geen goed en fout hierin. Alleen keuzes. -

-

Nando schreef op woensdag 17 december 2025 om 09:29 | reageer
Het op een creatieve manier vastleggen van je onderwerp, door delen weg te laten, of te benadrukken, door heel bewust schaduwen te gebruiken of benadrukken. Daarmee kan in nabewerking nog een stapje verder gegaan worden (en niet doorschieten naar manipulatie).
-
Liesbeth Verkade schreef op dinsdag 16 december 2025 om 20:50 | reageerIk heb dezelfde vraag als Maarten. Ik heb echt geen flauw idee hoe dan. Ik maak foto's van dingen die me aanspreken en probeer dat technisch zo goed mogelijk te doen: instelling, compositie etc. Of dat registratief of expressief is???
-

-
Mac schreef op woensdag 17 december 2025 om 08:18 | reageerEen foto maken is bij definitie als eerst expressief en pas dan registratie.
na de aanslagen in Brussel jaren geleden, is er een mooi filmpje van Jimmy Kets verschenen waarin hij mooi laat zien hoe je als fotograaf de werkelijk heel makkelijk kan manipuleren, en je toch een foto maakt die "registreert". -

-
Mac schreef op woensdag 17 december 2025 om 08:20 | reageerhttps://vimeo.com/155527798
Video van hoe registratie eigenlijk ook voor de expressie is van een fotograaf,, en hoe je makkelijk kan manipuleren. -
Donald Willemsen schreef op woensdag 17 december 2025 om 11:37 | reageerBij dit laatste moet ik je gelijk geven Nando. Ik heb ooit een foto gezien van rellen in Parijs. Op de foto stond een geweldige brand. Er was een voertuig dat brandde. Het zag er indrukwekkend uit. Wat bleek? Het was een klein brandje, maar van heel dichtbij en met een heel laag standpunt genomen.
Als fan later blijkt uit andere videobeelden dat het maar een klein brandjes was. Voel je je toch gemanipuleerd.
Zo'n manipulatieve (pers)foto komt bepaalde media natuurlijk goed uit. -
gast schreef op woensdag 17 december 2025 om 12:27 | reageerIn oudere boeken over het fotografische vak werd nogal eens van een grote driedeling uitgegaan. Fotografie heeft dan doelstellingen als; Willen informeren (vakantiefoto's en journalistiek etc), Willen overtuigen (reclame en propaganda), Willen uitdrukken (kunst en autonomie). In alle foto's zit natuurlijk de mogelijkheid om persoonlijkheid en schoonheid na te streven, maar die drie uitgangspunten bepalen in hoge mate de keuzes en mogelijkheden die je hebt als fotograaf. Daar waar een journalist nooit mag jokken zegt de reclamefotograaf dat dat nou net zijn vakgebied is, terwijl de kunstenaar het vooral over zijn eigen ziel heeft.
-

Deel jouw mening
Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Live Fotografie Workshops
Verbeter jouw fotografie in de praktijk met een workshop van Photofacts Academy
Landschap en Compositie
woensdag 18 februari 2026
Bedafse Bergen, Uden (NB)
nog 5 plaatsen
Landschap en Compositie
woensdag 25 maart 2026
Bedafse Bergen, Uden (NB)
nog 3 plaatsen
Flitsen op Locatie
vrijdag 10 april 2026
Sint Agatha (Noord Limburg)
nog 6 plaatsen
Ook interessant
-
Is jouw landschapsfoto registrerend of leg je er gevoel in?door Nando Harmsen
-
Expressie in een sessie; voor die extra boostdoor Frank Doorhof
-
Expressie kan écht een verschil makendoor Frank Doorhof
-
Hoge standpunten zijn super gaafdoor Frank Doorhof
-
Kleuren en expressie en styling en...door Frank Doorhof
Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox
40.511 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via
Facebook.
Elja Trum
Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!
Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over PhotofactsGratis eBook: Fotograferen van Kinderen
Mis dit niet: Tips voor adembenemende familiekiekjes!
Ontdek 25 praktische tips waardoor je prachtige foto's van je (klein)kinderen kunt maken. Je krijgt van mij ook wekelijks nieuwe fotografietips per mail.



